Rok od wykonania umowy. Od kiedy liczyć termin na sankcję kredytu darmowego

Adwokaci kancelarii Czupajło Ciskowski & Partnerzy · 5 min czytania · aktualizacja: 9 września 2026 r.

Dlaczego ta data jest tak ważna

Termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. ma charakter zawity, czyli prekluzyjny, a nie przedawnienia. Różnica jest praktyczna i dotkliwa.

Innymi słowy, spóźnienia nie da się tu naprawić. To najczęstsza przyczyna, dla której sprawa możliwa do wygrania nie zostaje w ogóle wszczęta.

Trzy wykładnie, które spotkasz

Wykładnia pierwsza: od wypłaty kredytu, czyli stanowisko sektora bankowego

Argument brzmi tak. Umowa kredytu jest wykonana przez kredytodawcę z chwilą postawienia środków do dyspozycji konsumenta. Skoro przepis mówi o wykonaniu umowy, chodzi o świadczenie tej strony, która ma obowiązek wykonać je jako pierwsza.

Konsekwencja jest daleko idąca. Przy kredycie na osiem lat uprawnienie wygasałoby po roku od wypłaty, czyli w trakcie pierwszego roku spłaty. Konsument, który zauważa błąd w czwartym roku, nie mógłby zrobić nic.

Wykładnia druga: od pełnego wykonania przez obie strony, czyli stanowisko Rzecznika Finansowego

Argument opiera się na naturze umowy dwustronnie zobowiązującej. Jest ona wykonana wtedy, gdy obie strony spełnią swoje świadczenia. Konsument wykonuje umowę, spłacając ostatnią należność.

Konsekwencja jest taka, że według przeważającej i naszym zdaniem trafnej wykładni rok liczy się od spłaty ostatniej raty. Spór o to wciąż trwa, dlatego im wcześniej złożysz oświadczenie, tym mniej ryzykujesz. Przy kredycie w trakcie spłaty termin jeszcze nie zaczął biec.

Jest to wykładnia przeważająca w orzecznictwie sądów powszechnych, wspierana stanowiskiem Rzecznika Finansowego z 1 grudnia 2025 r.

Wykładnia trzecia: od ostatniej czynności rozliczeniowej

To wariant wykładni drugiej. Jeżeli po spłacie ostatniej raty następuje jeszcze czynność kredytodawcy, na przykład rozliczenie nadpłaty, zwrot części kosztów po wcześniejszej spłacie albo zwolnienie zabezpieczenia, moment wykonania umowy może przesunąć się na tę datę.

Rzecznik Finansowy dopuszcza taką możliwość, wskazując, że wykonanie może nastąpić także w wyniku późniejszej czynności kredytodawcy.

Jak liczyć termin w praktyce. Cztery sytuacje

Zasada bezpieczeństwa jest prosta. Jeżeli nie masz pewności, którą datę przyjąć, licz od najwcześniejszej możliwej i traktuj ją jako granicę. Lepiej złożyć oświadczenie o trzy miesiące za wcześnie niż o tydzień za późno.

Czy sprawa jest przegrana, jeśli rok minął

Niekoniecznie, ale sytuacja jest wyraźnie trudniejsza.

Ponieważ przeważa wykładnia licząca termin od pełnego wykonania umowy, kluczowe staje się ustalenie faktycznej daty wykonania, z uwzględnieniem ewentualnych późniejszych czynności rozliczeniowych.

Warto sprawdzić, czy po ostatniej racie bank dokonywał jakiegokolwiek rozliczenia, czy nie było nadpłaty zwróconej później, czy nie następowało zwolnienie zabezpieczenia w późniejszej dacie oraz czy umowa nie została faktycznie rozliczona później, niż wskazuje harmonogram.

To pytania do zaświadczenia z banku, a nie do domysłów.

Wygaśnięcie uprawnienia a przedawnienie roszczenia

Trzeba rozróżnić dwie rzeczy, które w potocznym języku bywają mylone.

Najpierw trzeba skutecznie skorzystać z uprawnienia, składając oświadczenie w terminie, a dopiero potem powstaje roszczenie pieniężne rządzące się własnymi regułami. Kolejność ma znaczenie praktyczne. Skuteczne oświadczenie złożone w ostatnim miesiącu rocznego terminu otwiera drogę do dochodzenia zapłaty, nawet jeżeli sam proces potrwa kolejne dwa lata.

Co jeszcze może się zmienić

Kwestia liczenia terminu została skierowana do Sądu Najwyższego. W zagadnieniach prawnych o sygnaturach III CZP 3/25 oraz III CZP 15/25 Sąd Najwyższy ma odpowiedzieć między innymi na pytanie, czy uprawnienie wygasa po roku od wykonania umowy przez kredytodawcę, czy przez obie strony.

Postępowania w obu sprawach zostały zawieszone do czasu rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości UE. Uchwała na dzień publikacji tego tekstu nie zapadła. Do tego momentu obowiązuje dotychczasowa, niejednolita praktyka sądów powszechnych.

Praktyczny wniosek jest jeden. Czekanie na uchwałę Sądu Najwyższego z własną sprawą jest ryzykowne, ponieważ termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. biegnie niezależnie od tego, czy Sąd Najwyższy już się wypowiedział.

Ile mam czasu na złożenie oświadczenia o sankcji kredytu darmowego?
Rok od dnia wykonania umowy, zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Przy przeważającej wykładni, wspieranej stanowiskiem Rzecznika Finansowego, oznacza to rok od spłaty ostatniej należności.

Czy termin biegnie, jeśli nadal spłacam kredyt?
Przy wykładni liczącej wykonanie umowy od wywiązania się obu stron termin jeszcze się nie rozpoczął. Nie jest to jednak powód do zwlekania. Im dłużej czekasz, tym więcej kosztów płacisz i tym trudniej odtworzyć dokumentację.

Spłaciłem kredyt czternaście miesięcy temu. Czy jest jeszcze szansa?
Sytuacja jest trudna, ale warto sprawdzić faktyczną datę pełnego rozliczenia umowy. Jeżeli bank dokonywał później czynności rozliczeniowych, moment wykonania mógł przesunąć się w czasie. Wymaga to zaświadczenia z banku.

Czym różni się wygaśnięcie uprawnienia od przedawnienia?
Wygaśnięcie oznacza, że prawo przestaje istnieć, a sąd bierze to pod uwagę z urzędu. Przedawnienie oznacza, że roszczenie istnieje, ale dłużnik może uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut. Termin z art. 45 ust. 5 to wygaśnięcie.

Czy powinienem poczekać na uchwałę Sądu Najwyższego?
Nie ze swoją sprawą. Postępowania III CZP 3/25 oraz III CZP 15/25 są zawieszone, a termin ustawowy biegnie niezależnie od nich.

Następny: Spłaciłem już kredyt. Czy mogę jeszcze skorzystać z sankcji kredytu darmowego →